بنيامين تودلايي كه از قرار معلوم از چهار نفر فقط او در زادگاهش درگذشت. سه تن از اينان مسلمان بودند، و چهارمي يهودي. تنها ويلزي و مسيحي جرالد بود. دو چيني فان چئنگ ـ تا و وانگ هسيانگ ـ چيه نام داشتند.
ي. تاريخ طبيعي
1. مسلمانان غربي. قبلاً ديديم كه آثار جغرافيايي ادريسي و مازني حاوي اطلاعات زيادي راجع به تاريخ طبيعي بود. مثال خوبي از آن، معاملهٴ سنگوارههاي عاج است كه مازني در ناحيهٴ ولگا شاهد آن بوده است. داستان فلسفي
حي بن يقظان تأليف ابن طفيل حاوي افكار زيستشناسي است، بهويژه بحثي دربارهٴ توليد خود به خودي.
بزرگترين توفيق مسلمانان غربي در زمينهٴ گياهشناسي عملي و نظري بود: غافقي قرطبي در اسپانيا و افريقا به گردآوري گياهان پرداخت، و آنها را كه دقيقاً شناخته شده بود توصيف كرد؛ ابنبيطار غالباً از او نقل كرده است. لازم نيست گفته شود كه هدف او بيشتر طبي بود تا گياهشناسي. مهمترين اثر قرون وسطا، دربارهٴ مزرعهداري را اندكي بعد، يعني در اواخر سده، ابن عَوّام اشبيلي تأليف كرد. قسمتي از
كتابالفلاحه از مآخذ يوناني و عربي، و قسمتي از تجربههاي مزرعهداران مسلمان اندلس اقتباس شده است. اين كتاب از بيش از 585 گياه بحث ميكند و پرورش بيش از پنجاه درخت ميوه را شرح ميدهد. شامل ملاحظههاي تازهٴ فراواني راجع به پيوندزني، آسيبشناسي گياهي، و غيره است. توسعهٴ كشاورزي يكي از افتخارات اسپانياي مسلمان، و يكي از آخرين هدايايشان بدان كشور بود، چون تا امروز هم نقش مسلمانان مغربي بر بسياري از باغهاي اسپانيا ديده ميشود.
رسالهٴ گمشدهٴ ادريسي دربارهٴ ادويهٴ مفرده اخيراً در استانبول كشف شد. اين رساله حاوي توصيف 360 ماده است، و اگر نه از لحاظ طبي، از جهت گياهشناسي بسيار مهم بهنظر ميرسد.
2. مسلمانان شرقي. آثار جعفر بن علي دمشقي و عبدالرحمن بن نصر مصري را ميتوان براي بهدست آوردن اطلاعات دربارهٴ اشياي گوناگون مورد بررسي قرار داد، از قبيل سنگهاي قيمتي، ادويه، و عطرها. رسالهٴ جعفر، كه در 1175، نوشته شده است، از تقلبات بازرگاني بحث ميكند و نحوهٴ كشف و جلوگيري از آنها را شرح ميدهد. بدبختانه تعيين تاريخ رسالهٴ عبدالرحمن مشكل است، اين رساله براي راهنماي محتسبان نوشته شده است. هدف اين رساله هم مشابه رسالهٴ جعفر بود، جلوگيري از تقلب و منظم كردن معاملات تجاري؛ و اگر از روي اوضاعي كه امروز در اسواق وجود دارد داوري شود، پيداست كه سخت مورد حاجت بوده است.
ابن منقذ مورخ شكارچي ماهري بود، و در حسب حال خود به بسياري از تجربههايش در اين زمينه اشاره ميكند، از جمله به مشاهدات جالبي دربارهٴ عادات جانوران وحشي.